Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır zira gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri önceden belirlemek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbirini destekler. Tadım esnasında telefon kenarda durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan acele edip sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve net başlar tabii ki bu düzen her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç verir. Bölümlerin sınırı genellikle net değildir, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri fark etmek adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net kılar mutlaka sabit aydınlatma ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir hafif notayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı gösterir böylece odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır hem de sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not alabilir. Notu vermeden önce birkaç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık notlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira ılımlı aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle kül hattının düzgün gitmesini da gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı tonlar erken öne çıkar nitekim ince çubuklarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma temposu de aromayı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ve notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi ardından kalını seçmek iyi olur. Böylece yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki tat ile burnun duyduğu aroma hâlbuki ikisi birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin ılık bir nefes aromayı daha geniş gösterir. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin verir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş de ince notaları siler. Güç damakta zayıf fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda burundan algılanan notalara odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı da detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir damak en güçlü aromayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır ve tat hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha temiz görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup biter çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet denemek tek çubuktan daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle düzenli ve dengeli nefes önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım yoğunluk konusunda güvenilir bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Ruh hali, ortam ile zaman izlenimi etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar defalarca baştan öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Saat, puro adı ile not tabloya yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar arasında iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir aksi durum da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında aroma ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ve tekrarlı kayıt almayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma izlenimini en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve keskin tonlar abartılır bu sebeple oda şartlarını de kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de duman tıkanır ve lezzet bastırılır ısı de yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım anı planlarken bu etkeni unutmayın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci denemenin aroması hatalı okunabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse kül düzeni şaşar.